زندگانى روزانه - در اين شهر چند مهمانخانه هست كه بيشتر آنها را فرانسوىها در دست دارند و از همه بهتر هتل فرانسه است در اين محل و مهمانخانهء امپريال مردم طبقهء بالاتر و افسران روس موقع صرف شام و ناهار باهم ملاقات و ساعات فراغت خود را با صحبت و تفريحات محدودى صرف ميكنند . در شهر علاوه بر امور معمولى رسمى يا تجارتى چيزهاى جالب‌توجه يا اشتغال و يا حتى وسايل سرگرمى نيست . هر صحبتى به مسئله كسب‌وكار و نفت كه مايهء اصلى معاملات است كشيده مىشود . در اطراف شهر چيزى نيست كه در ميان اهالى محل توليد علاقه و نشاط نمايد هرچند كه به حد زايد الوصفى زيباست . ورزش وقت و تلاش بسيار لازم دارد و دور از دسترس است و ارزان هم نيست . براى امكان تنوع و تفريح و گردش جادهء اضافى ندارند . گرما در وسط روز و قسمت عمدهء سال طاقت‌فرسا است و باران هم معمولا هست و تنها زرپرستى ناروا سبب ازدحام اين همه مردم در آن نقطهء ناباب شده است . در اينجا ثروت با سرعت تمام قابل حصول مىباشد و حاصل هم شده است و از ميان سكنهء آنجا كمتر كسى است كه در صدد نيست روزى براى او فرارسد كه با كيسه‌هاى انباشته باطوم را ترك كند و هرگز هم به آنجا بازنگردد . صنعت نفت - ملاحظات سياسى روسها را بر آن داشته است كه يگانه بندر برازندهء قسمت شمالى درياى سياه را اشغال كنند ، اما چنان كه خاطرنشان ساخته‌ام نفت بانى باطوم و مايه حياتى آن است در همه پناهگاههاى خليج و سواحل هموار و پيچ‌وخم‌دار كه آن را از منطقهء جنگلى كنار شهر مجزا ميسازد ، پر از انبارها و املاك مؤسسات متعددى است كه در اين تجارت پرسود شركت دارند « 1 » بيش از پنج هزار دستگاه نفت‌كش بين بادكوبه و باطوم در رفت‌وآمد است . بزرگترين شركتها هم كمپانى نوبل « 2 » و روسچيلد مىباشند . كمپانى اولى با تلاش فراوان امتياز كشيدن لوله نفت

--> ( 1 ) - در باطوم هشتاد و پنج منبع فلزى هست با ظرفيت بارگيرى 000 / 130 تن . ( 2 ) - كمپانى نوبل خط لوله‌كشى دارد كه چهل ميل طول آن است و چهار اينچ قطر ، بين قريه ميخائيلف به كويريلى ( Kvirili ) و قادر است روزانه 700 تن نفت حمل كند .